Patrimonium

W cieniu Paradisus Matris Dei – zapomniane dziedzictwo

agamacz — Mon, 21 Jun 2010 11:22:59 +0000

Na archeologicznych mapach Ziemi Lubuskiej Jordanowo słynęło dotąd z cmentarzyska ludności Kultury Wielbarskiej i pocysterskiego zespołu klasztornego w sąsiednim Paradyżu – Gościkowie. Również lokalizacja pomiędzy Świebodzinem a Międzyrzeczem zapowiadała potencjalne bogactwo osadnictwa średniowiecznego. Nikt jednak nie spodziewał się odkryć, jakich dokonaliśmy uczestnicząc w kampanii ratowniczej poprzedzającej budowę Drogi Ekspresowej S-3 jak i dodatkowych badań lubuskiego oddziału Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich w strefie poza pasem przyszłej inwestycji .
Z ramienia Fundacji Archeologicznej w Zielonej Górze, zespoły Fundacji PATRIMONIUM w latach 2007 i 2008 prowadziły badania wykopaliskowe stanowisk położonych na obu brzegach zabagnionej dziś doliny rzeczki Paklicy. W dziele tym przypadło mi kierownictwo akcją na południowym brzegu, gdzie badania powierzchniowe wskazywały na osadnictwo pradziejowe. To – jak się wydawało średniej wartości poznawczej stanowisko, położone było na krawędzi doliny, gdzie w wyniku procesów wydmotwórczych schyłkowych faz zlodowacenia powstały piaszczyste pagórki malowniczo wkomponowane pomiędzy paklickie trzcinowiska. Obszar ten leżał od dłuższego czasu odłogiem, jedynie w niżej położonych partiach zatorfionej terasy uprawiano warzywa. Najwyższe partie wzniesienia zostały częściowo zniszczone przez okolicznych mieszkańców w pierwszej połowie XX w. podczas mniej lub bardziej zorganizowanych akcji pozyskiwania piasku. Pozostały po nich hałdy odpadków na dnie piaśnicy.
Już pierwsze dni wykopalisk pokazały, jak bardzo niedoskonałe bywa rozpoznanie powierzchniowe stanowisk, na których nie są prowadzone prace rolne. Niemal w każdym miejscu ukazywały się zabytki krzemienne, a tuż pod skąpą darnią odsłonięto XI-to wieczne pochówki szkieletowe i ciałopalne groby Kultury Wielbarskiej. Całości dopełniały pozostałości osady Kultury Łużyckiej i świetnie zachowane relikty osady wczesnośredniowiecznej na terasie zalewowej Paklicy. Wszystkie odkryte zabytki są obecnie wnikliwie analizowane, a powstającej monografii towarzyszyć będzie wystawa stanowiąca bez wątpienia perełkę zbiorów świebodzińskiego muzeum.
Najstarsze ślady zasiedlenia tego miejsca sięgają czasów ustąpienia lodowca które nastąpiło mniej więcej 15.000 lat temu. Zatorfiona dziś dolina Paklicy stanowiła wówczas jezioro wytopiskowe, na brzegach którego obozowali paleolityczni łowcy-zbieracze. W obozowisku (zapewne sezonowym, lecz zasiedlanym wielokrotnie) oprawiali skóry upolowanych zwierząt, naprawiali broń łowiecką, być może tworzyli pierwsze dzieła sztuki. Podczas badań odkryto między innymi grot (liściak) wykonany z krzemienia czekoladowego, występującego w rejonie Gór Świętokrzyskich. Ten drobny przedmiot poświadcza funkcjonowanie rozległych sieci wymiany tak przedmiotów jak i idei plemion paleolitycznych.
W epoce mezolitu (10.000 do 5.500 lat temu), wraz ze zmianami klimatycznymi nastąpiła zmiana sposobów wytwarzania krzemiennych narzędzi. Ocieplenie i zwiększona wegetacja powodowały powstawanie gleby oraz gorszy niż wcześniej dostęp do surowca krzemiennego stąd widoczne w inwentarzach zabytków dążenie do tzw. mikrolityzacji czyli optymalnego wykorzystania dostępnych bryłek krzemienia o niewielkich rozmiarach. Początkowo sposoby wykonywania zabytków przypominały dawne tradycje paleolityczne. Z czasem upowszechnił się znacznie doskonalszy sposób wytwarzania narzędzi tzw. metodą naciskową. Aby oddzielić fragment krzemienia o ostrych krawędziach nie uderzano już w bryłę, lecz naciskano z dużą siłą na specjalnie przygotowaną powierzchnię. Dzięki temu uzyskiwano bardzo regularny i powtarzalny materiał na drobne wkładki sztyletów, groty strzał, a może nawet pierwsze narzędzia żniwne. Okres ten bowiem kończy wprowadzenie pierwszych oznak nowej ery dziejów ludzkich - neolitu, z uprawą roślin, wytwarzaniem ceramiki i hodowlą zwierząt gospodarskich.
Zabytków neolitycznych w Jordanowie odkryto niewiele, a te, które odnaleziono wskazują na przypuszczalne motywy odwiedzania tego miejsca przez wczesnych rolników Kultury Pucharów Lejkowatych (IV tysiąclecie p.n.e.). Relatywnie dużo wytworów krzemiennych z tego okresu nosi ślady recyklingu - przerabiania starszych (paleolitycznych) brył na półprodukty nowej jakości. Przypuszczalnie więc, obszar dawnych obozowisk paleolitycznych stanowił jedynie miejsce zaopatrzenia w krzemień, choć trudno doszukać się tu dowodów stałego osadnictwa.
Również we wczesnej epoce brązu (przełom III i II tysiąclecia p.n.e.) miejsce to mogło pełnić podobną rolę. Znalezione nieliczne fragmenty naczynia ceramicznego i pojedynczy grocik strzały w kształcie serca poświadczają zaledwie okazjonalną penetrację tego miejsca.
Dopiero na przełomie epoki brązu i wczesnej epoki żelaza (najwcześniej w VIII.w.p.n.e) obszar stanowiska stał się miejscem regularnie zasiedlonym przez ludność Kultury Łużyckiej. Badane stanowisko stanowiło zaledwie nadbrzeżny skraj osady, ulokowanej na pofałdowanej równinie otoczonej siecią drobnych cieków wodnych i rozlewisk Paklicy. Zabudowa wsi składała się z domostw o konstrukcji plecionkowej i sumikowo-łątkowej po których pozostały jedynie układy dołków posłupowych i paleniska.
Pierwsze stulecia naszej ery to na Ziemi Lubuskiej czas niezwykle ważnych lecz bardzo słabo rozpoznanych przemian. Plemiona Gotów wędrowały z północy na południe osiedlając się w niektórych miejscach na dłużej – zwykle kilkadziesiąt lat. Takim miejscem były też brzegi Paklicy. Po stronie północnej odkryto osadę, po naszej- południowej stronie - rozległe cmentarzysko, którego główną część badano już pod koniec ubiegłego wieku. Nekropola ta obejmowała zarówno pochówki szkieletowe jak i ciałopalne. Na obecnie badanym wycinku odkryliśmy kilka pochówków zachowanych jedynie w partiach przydennych, oraz pojedyncze zabytki ze zniszczonych grobów - zapewne pierwotnie płyciej wkopanych. Najciekawszym znaleziskiem była perfekcyjnie zachowana fibula z brązu służąca do spinania szat. Co ciekawe, analiza antropologiczna pochówków z naszej części cmentarzyska wykazała, że chowano tu wyłącznie dzieci.
W VIII wieku naszej ery na jednej z południowych teras zalewowych Paklicy znowu osiedlili się ludzie, których bez wątpienia nazwać możemy Słowianami. Pozostawili po sobie przyziemia domostw z prostokątnymi paleniskami, ziemianki - piwniczki, dołki posłupowe wskazujące miejsce, gdzie stała największa chata - centrum życia wioski, a może miejsce święte.
Na szczycie piaszczystego pagórka odkryliśmy jednak najciekawsze zabytki! Cmentarzysko wczesnośredniowieczne, o blisko dwa stulecia młodsze od osady położonej u podnóża wzniesienia. Nie sposób ocenić ile grobów uległo zniszczeniu na skutek wydobywania piasku, czy erozji wierzchniej partii pagórka. Podczas ręcznego usuwania darni w tej części stanowiska odkrywaliśmy liczne kości i zabytki z całkowicie rozwleczonych pochówków. Zachowane groby tworzyły nieregularny wzór cmentarzyska rzędowego, a w sąsiadujących ze sobą jamach zwykle chowane były osoby o wielu wspólnych cechach wyposażenia – zapewne krewni. W jednym miejscu odkryliśmy grupę kilku pochówków z drobnymi monetami w prawych dłoniach, w innym – skupisko grobów z kompletami srebrnych zausznic stanowiących ozdoby głowy. Bogate kolie paciorków srebrnych, szklanych, fajansowych czy kamiennych z kryształu górskiego i karneolu ukazywały się na kolejnych skrupulatnie odczyszczanych szkieletach. Głowy kobiet przyozdobione były najpopularniejszym wówczas rodzajem biżuterii - kabłączkami skroniowymi srebrnymi, brązowymi, a nawet wykonanymi z ołowiu. O ile bogactwo wyposażenia i piękno samych zabytków zachwycały, dla nas najciekawsze były elementy, które od kanonu chrześcijańskiego jednak odbiegały. Świadczyły one o korzeniach wierzeń świeżo nawracanej społeczności, zresztą nie koniecznie miejscowego pochodzenia. Niektóre zabytki wskazywały na powiązania ze strefą wschodnio-bałtycką, np. brązowa zapinka podkowiasta z makówkowatymi główkami, niektóre rodzaje srebrnych zausznic. Niezwykłe (choć typowe dla cmentarzysk tego okresu) było już samo wyposażanie zmarłych w przedmioty codziennego użytku, a nawet pożywienie (w kilku grobach odkryto kości zwierzęce, ewidentnie stanowiące pozostałości pokarmu). Bardzo nietypowe było też zorientowanie pochówku wzdłuż osi północ-południe, albo pochówek w pozycji skurczonej. Niewątpliwie wyjątkowy był również pochówek konia. Podobnie jak w Dziekanowicach, cmentarzysku mieszkańców Ostrowa Lednickiego, w Jordanowie odkryliśmy unikatowy pochówek ogiera z odciętymi kopytami i brakiem jakichkolwiek śladów obróbki rzeźnej. Z całą pewnością pochówek ten posiadał ryt pogańskich wierzeń, w których koń zawsze pełnił ważną rolę zwierzęcia, wyroczni lub emanacji samego bóstwa. Być może za zbyt pogańskim charakterem cmentarzyska przemawia również pośrednio fakt przeniesienia miejsca grzebania zmarłych w najbliższe sąsiedztwo paradyskiego kościoła i zespołu klasztornego fundowanego Anno Domini 1230. Na tym okresie bowiem kończy się czas użytkowania Jordanowskiej nekropoli.
Z cmentarzyskiem wczesnośredniowiecznym bez wątpienia związany był też skarb srebrnych denarów ukryty w połowie XI w. Jama w której dokonano odkrycia stanowiła wykrot pokaźnego drzewa, lecz nie sposób stwierdzić, czy monety ukryto w momencie, gdy drzewo rosło. Skarb składał się z ponad 100 monet całych i tzw. siekańców czyli połówek, ćwiartek czy nawet jeszcze mniejszych fragmentów monet. Były to przeważnie denary krzyżowe, specyficzny rodzaj monety bitej przez mennice niemieckie specjalnie na potrzeby handlu ze Słowianami. Widoczne na powierzchniach monet znaki były w istocie jedynie imitacjami napisów, główną treścią przekazu był natomiast obecny na każdej odmianie krzyż równoramienny. Pomiędzy nimi odkryto też 2 denary angielskie bite przez króla Aethelreda jako trybut składany Duńczykom, co ciekawe, tylko te dwie monety posiadają pary otworków, stanowić mogły zatem elementy diademu.
Stanowisko 7 w Jordanowie okazało się miejscem odkryć szczególnie cennych dla poznania przeszłości tych ziem. Jak w kalejdoskopie przesuwały się obrazy oddające charakter niemal każdej epoki, a odkryty skarb dodawał smaku tajemnicy i sensacji. W czasach archeologicznych badań ratunkowych, praca na takim stanowisku pozwala na powrót uwierzyć w piękno i znaczenie dziedziny uprawianej dziś często jak zwykłe rzemiosło. Pozwala też zaczarować i w pełni spełnić jedną z najważniejszych misji archeologii - sprowokować zainteresowanie i obudzić świadomość bogactwa dziedzictwa kulturowego tak w rozmiarze regionalnym jak i ogólno-humanistycznym.
Piotr Osypiński

Badania wykopaliskowe na trasie autostrady A1

agamacz — Mon, 21 Jun 2010 09:14:19 +0000

Ratownicze badania wykopaliskowe przeprowadzone przez Fundację Patrimonium w sezonach 2008 – 2009 na trasie autostrady A1 w byłym województwie włocławskim.

Prace archeologiczne przeprowadzono na 13 stanowiskach zlokalizowanych w obszarze Wysoczyzny Kujawskiej, pojezierza Chodeckiego i Pojezierza Kujawskiego, głównie na zachód i południe od miejscowości Kowal.

Całkowita rozpoznana wykopaliskowo powierzchnia to 1695, 36 ara, na której odkryto łącznie 5189 obiektów związanych z osadnictwem neolitycznym, okresem epoki brązu i żelaza, po okres wczesnego i późnego średniowiecza oraz okres nowożytny. Zarejestrowano przeszło 112 tysięcy fragmentów ceramiki, liczne kości zwierzęce oraz zabytki wydzielone.

Nakonowo Stare, stan.1, gm. Choceń (Aut 116)
Badania terenowe pod kierownictwem mgr E. Schellnera. W wyniku prac wykopaliskowych na stanowisku 1 w Nakonowie Starym przebadano w sumie 112,36 arów. Zarejestrowano łącznie 327 obiektów archeologicznych z pięciu horyzontów kulturowych: kultury ceramiki wstęgowej rytej, kultury późnej ceramiki wstęgowej, kultury łużyckiej, okresu wczesnego średniowiecza oraz okresu nowożytnego – przełom XVIII i XIX wieku ( głównie jamy gospodarcze i wybierzyskowe, półziemianki oraz elementy konstrukcyjne dwóch cegielni). Zainwentaryzowano 8478 fragmentów ceramiki, 381 zabytków krzemiennych, 14 zabytków kamiennych, 192 fragmenty kości oraz 5 fragmentów zabytków z brązu, w tym jeden fragment szpili. Na zdjęciu obiekt kultury ceramiki wstęgowej rytej (fot. K. Schellner)

Nakonowo Stare, stan.2, gm. Choceń (Aut 117)
Badania terenowe pod kierownictwem mgr P. Osypińskiego. Wykopaliskowo rozpoznano obszar o powierzchni 430,42 ara. pozyskano 24308 fragmentów ceramiki, 780 krzemieni, 4002 kości zwierzęcych, siekierki kamienne, kafle piecowe, monety.
Najstarsze odkryte relikty archeologiczne związane były z osadnictwem Kultury Ceramiki Wstęgowej Rytej (10 obiektów). Kolejną fazą zasiedlenia było osadnictwo związane z Kulturą Późnej Ceramiki Wstęgowej (4 chaty, 2 jamy). Ostatnią stwierdzoną fazą osadnictwa neolitycznego były relikty niewielkiej osady Kultury Pucharów Lejkowatych. ( 8 jam i dołek posłupowy). Materiałowi ceramicznemu towarzyszyły kamienne siekierki i wytwory krzemienne. Bez wątpienia najlepiej rozpoznaną archeologicznie fazą było osadnictwo związane z Kultura Pomorską (316 jam, jamy gliniankowe, 4 ziemianki, 1 chata, 10 dołków posłupowych, 2 rowy, 3 ogniska). Na zdjęciu grób kultury pomorskiej (fot. P. Osypiński).

Dąbrówka stan. 8 , gm. Kowal (Aut 140)

Prace terenowe pod kierownictwem mgr A. Wiktora. Badania na stan. 8 w Dąbrówce potwierdziły jedynie istnienie śladu osadniczego z okresu Późnego Średniowiecza (1 obiekt) i Nowożytnego (2 obiekty). Nie stwierdzono, sygnalizowanych na karcie AZP pozostałości osadnictwa KPL i z okresu Wczesnego Średniowiecza. Łącznie, w trakcie 2 sezonów badawczych rozpoznano obszar o powierzchni 27,5 ara. Pozyskano 63 fragmenty ceramiki (głównie nowożytnej) oraz 191 fragmentów kości zwierzęcych. W sezonie wykopaliskowym 2008 najciekawszym obiektem był niewątpliwie pochówek konia (ob. A1).

Dąbrówka stan. 9 , gm. Kowal (Aut 141)
Badaniami prowadzonymi w latach 2008 ? 2009 kierował mgr A. Wiktor.
Na rozpoznanym obszarze (275,6 ara) zarejestrowano 400 obiektów archeologicznych ( KCWR ? 2 obiekty, KPL? 135 obiektów, KŁ? 2 obiekty, WŚ ? 1 obiekt, PŚ ? 22 obiekty, ON- 68 obiektów, chronologia nieokreślona ? 170 obiektów)
Zarejestrowane obiekty to głównie jamy (233) i dołki posłupowe (113), glinianki (4) i ogniska (3). Na przebadanym stanowisku zinwentaryzowano 2204 fragmentów ceramiki, (z czego znaczną większość stanowił materiał ceramiczny KPL), 57 krzemieni, 15 fragmentów kości, 12 fragmentów przedmiotów metalowych, 1 fragment szkła oraz 11 zabytków wydzielonych. Do grupy tych ostatnich zaliczono: zachowany prawie w całości puchar KPL i fragment przęślika z obiektu A16, kryza od flaszy KPL z obiektu B1, 6 wiórów krzemiennych znalezionych obok siebie na arze A81, nóż krzemienny z obiektu A39 oraz grot bełtu z późnośredniowiecznego obiektu.

Dąbrówka stan.10, gm. Kowal (Aut 142)
Badania archeologiczne prowadzono w latach 2008-2009 pod kierunkiem mgr A. Wiktora. W trakcie obu sezonów na przebadanym obszarze (91arów) zarejestrowano 123 obiekty archeologiczne (kultura pucharów lejkowatych ? 5 obiektów, kultura łużycka ? 6 obiektów, kultura przeworska ? 1 obiekt, okres wczesnego średniowiecza ? 2 obiekty, okres późnego średniowiecza ? 17 obiektów, okres nowożytny ? 19 obiektów, chronologia nieokreślona ? 73 obiektów). Zinwentaryzowano 230 fragmenty ceramiki, 7 krzemieni, 1 fragment kości, 2 fragmenty metalu oraz 1 fragment szkła. Ponadto pobrano 18 próbek paleobotanicznych, z wypełnisk obiektów.

Dąbrówka stan.7, gm. Kowal (Aut 139)
Pracami prowadzonymi w latach 2008-2009 kierowali kolejno mgr Małgorzata Kranc i mgr P.Osypiński. Łącznie, w trakcie obu sezonów eksploracji poddano obszar 29,39 arów. Zarejestrowano 35 obiektów wziemnych (jamy gliniankowe, rowy, dołki posłupowe, ognisko) i nieliczny materiał ruchomy ? 321 fragmentów ceramiki, 1 artefakt krzemienny, 3 grudki polepy oraz 65 kości zwierzęcych.
Najstarsze relikty archeologiczne odkryte w toku badań ratowniczych związane były z osadnictwem średniowiecznym (2 obiekty). Młodszą archeologicznie badaną fazą zasiedlenia były relikty nowożytnej zagrody (8 jam, 9 jam gliniankowych, 5 rowów i 1 ognisko).

Szewo stan. , gm. Lubień Kujawski (Aut 162)
Pracami terenowymi kierował mgr M. Czubak. Eksploracji poddano obszar 20 arów. na których zarejestrowano 32 obiekty wziemne o nieustalonej chronologii. Dodatkowo pozyskano nieliczne fragmenty ceramiki nowożytnej. prawdopodobnie zarejestrowano część strefy gospodarczej znajdującego się w pobliżu dworu modrzewiowego.

Szewo Grabina stan. , gm. Lubień Kujawski (Aut 164)
Pracami terenowymi kierowała mgr A.Anglart. Eksploracji poddano obszar 84,4 arów, na których zarejestrowano 95 obiekty wziemnych o nieustalonej chronologii. Dodatkowo pozyskano nieliczne fragmenty ceramiki nowożytnej. prawdopodobnie zarejestrowano część strefy gospodarczej znajdującego się w pobliżu dworu modrzewiowego.

Szewo Grabina stan. , gm. Lubień Kujawski (Aut 165)
Pracami terenowymi kierowała mgr B.Chmielewski. Eksploracji poddano obszar 20 arów, na których zarejestrowano 25 obiekty wziemnych o nieustalonej chronologii. Dodatkowo pozyskano nieliczne fragmenty ceramiki nowożytnej. prawdopodobnie zarejestrowano część strefy gospodarczej znajdującego się w pobliżu dworu modrzewiowego.

Czerniewiczki stan.4, gm. Kowal (Aut 126)
Pracami terenowymi kierowali kolejno mgr A.Wiktor i mgr M.Sip. W ciągu dwóch sezonów (2008, 2009) badań archeologicznych rozpoznano obszar o powierzchni 171 arów. Zarejestrowano 444 obiekty archeologiczne z 6 faz osadniczych: KAK, KPL, KŁ WŚ, PS, ON oraz liczne obiekty niedatowane materiałem ceramicznym. Łącznie pozyskano 1987 fragmentów ceramiki (głównie z okresu Wczesnego Średniowiecza) oraz 2260 fragmentów kości zwierzęcych. Badania na stan. 4 w Czerniewiczkach potwierdziły istnienie osadnictwa neolitycznego (KPL i KAK), niewielkiej osady kultury łużyckiej, dużej i bardzo interesującej osady z okresu Wczesnego Średniowiecza oraz pojedynczych obiektów z okresu Późnego Średniowiecza i Okresu Nowożytnego. Nie potwierdziły się natomiast informacje z badań AZP o istnieniu w tym miejscu śladów osadnictwa kultury przeworski. (fot. A. Wiktor)

Czerniewiczki stan.5, gm. Kowal (Aut 127)
Pracami terenowymi kierował mgr T. Skorupka przy współpracy M.Krzepkowskiego. W trakcie przeprowadzonych badań archeologicznych rozpoznano obszar o powierzchni 343,05 arów. Zarejestrowano 2450 obiektów archeologicznych z 5 faz osadniczych: KCWR, KP, WŚ, PŚ, ON (XVII-XVIIIw) oraz liczne obiekty niedatowane materiałem ceramicznym. Pozyskano 60 000 fragmentów ceramiki, 2000 kafli garnkowych i płytowych, około 300 fragmentów szkła, oraz 40 monet.

Grabkowo stan. 11, gm. Kowal (Aut 132)
Pracami terenowymi kierował mgr A.Golański. Rozpoznano obszar o powierzchni 85 arów, na którym zadokumentowano 134 obiekty (KŁ-6 obiektów, nowożytność- 5 obiektów, chronologia nieokreślona -123 obiekty). Pozyskano 302 fragmenty ceramiki.

Grabkowo stan. 12, gm. Kowal (Aut 133)
Pracami terenowymi kierowała mgr K.Schellner. Rozpoznano obszar o powierzchni 10 arów. nie zarejestrowano obiektów archeologicznych, a z doczyszczania powierzchni pozyskano jedynie 5 fragmentów ceramiki nowożytnej.

Festiwal w Lądzie

admin — Thu, 04 Feb 2010 14:57:26 +0000

Fundacja Patrimonium jest współorganizatorem VI Festiwalu Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Ladzie nad Wartą, który odbył sie 12-13 czerwca 2010 r. Dziekujemy za odwiedziny!

Już po raz szósty do Lądu nad Wartą zjechali się miłosnicy kultury słowiańskiej i cysterskiej. W tym roku festiwal organizowany był pod hasłem “Misje, kościoły i klasztory” i dotyczył szeroko pojętej idei chrześcijaństwa, które Polska przyjeła w 966 roku. Co nam dało chrześcijaństwo? Czym były misje w średniowieczu a czym są one teraz? Z jakimi wyzwaniami zmagali się ludzie ówczesnego Kościoła? Czy misje są potrzebne naszemu światu? Festiwal okazał bardzo dobrym miejscem na szukanie odpowiedzi na te trudne pytania. Ciekawe wystawy, spotkania z naukowcami i misjonarzami, zabawy edukacyjne dla dzieci, to tylko nieliczne atrakcje, które czekały na przyjezdnych. W grodzie pojawili się piastowscy wojowie, a za jego wałami znów stanęły namioty, warsztaty rzemieślników i kramy kupieckie. Było jak przed wiekami – gwar ludzi, nawoływania przekupniów, praca i codzienna krzątanina, smak średniowiecznych potraw, zabawy, potyczki i bitwy. Więcej informacji oraz program imprezy na http://www.muzarp.poznan.pl/muzeum_new/muz_pol/edukacja/festiwale/lad_2010.html

Organizatorami festiwalu były Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Starostwo Powiatowe w Słupcy, Stowarzyszenie “Unia Nadwarciańska”, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich Oddział w Poznaniu, Fundacja “Patrimonium”, Urząd Gminy w Lądku, Urząd Miasta i Gminy w Zagórowie, Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego w Lądzie

Badania na 4-tej katarakcie w Sudanie

admin — Wed, 03 Feb 2010 12:43:22 +0000

W styczniu i lutym 2009 roku miał miejsce szósty sezon badań polskiej misji archeologicznej prowadzącej prace na 4-tej katarakcie w Sudanie w obrębie koncesji Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego, na obszarze zagrożonym przez zalanie przez spiętrzone wody Nilu. Fundacja Patrimonium wsparła finansowo to wazne przedsiewzięcie.

W skład zespołu kierowanego przez Marka Chłodnickiego z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu wchodzili: archeolodzy z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, Instytutu Archeologii UJ w Krakowie, Instytutu Wschodniego w Poznaniu, antropolog z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie i rzeźbiarze z Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, a także zoolog Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Badania finansowane były przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW w Warszawie przy wsparciu Fundacji Patrimonium, ASP w Poznaniu, Instytutu wschodniego UAM i sponsorów prywatnych.
W trakcie sezonu zostały uzupełnione badania powierzchniowe w rejonie Gamamiya i Keheili, gdzie odkryto 27 nowych stanowisk archeologicznych, datowanych od środkowego paleolitu po czasy nowożytne.
Znaczna część prac skoncentrowana była na dokumentacji petroglifów. Prace były prowadzone na obszarach, gdzie wystepuję koncentracje rytów naskalnych kolo wiosek Keheili, Gamamiya oraz w górach Gurgurib. Dokumentacja petroglifów odbywała się pod kierunkiem Andrzeja Rozwadowskiego. Petroglify były dokumentowane na trzy sposoby: przerysowywane na przeźroczystej folii, fotografowane cyfrowo, oraz przez wykonanie odcisków silikonowych. Te ostatnie prace były wykonywane przez prof. Kazimierza Rabę. Celem wykonania odcisków było wykonanie w Polsce dokładnych kopii rytów naskalnych.
Przynależność chronologiczna i kulturowa sztuki naskalnej będzie możliwa po szczegółowej analizie dokumentacji, jej przerysowaniu w warunkach pracownianych oraz wykonaniu klasyfikacji tematycznej oraz statystycznej. Jednakowoż w przypadku stanowiska Gamamiya 67, możemy przypuszczać, na podstawie znajdowanych wokół materiałów ceramicznych, że przynajmniej część z nich możemy wiązać z horyzontem kermańskim natomiast ikonografia występująca na stanowisku Keheili 14 wskazuje na chrześcijańską proweniencję przynajmniej części z rytów.
Kontynuowano wykopaliska na stanowisku El Ar 1, rozpoczęte w 2007 r. Prace te, podobnie jak w poprzednim sezonie prowadziła Anna Longa. Stwierdzono obecność trzech grobów przykrytych kamiennymi nasypami. Dwa z nich datowane były na okres środkowokermański (1200-1000 p.n.e.) podczas gdy trzeci na postmeroicki (IV-VI w.).

Kolejne badane stanowisko w El Ar zostało oznaczone numerem 37. Przebadano tu jeden grób przykryty nasypem kamiennym. W trakcie wykopalisk zebrano znaczną kolekcję ceramiki, głównie datowanej na okres środkowokermański. Grób nie zawierał żadnego wyposażenia natomiast zmarły był okryty tkaniną, której odciski zostały stwierdzone na dnie grobu.
Trzecie z badanych stanowisk zostało oznaczone numerem 38. Są to pozostałości osadnicze skoncentrowane wokół kwarcowej wychodni. Również i tutaj ceramika pozwala datować to stanowisko na okres środkowokermanski..
Badania przeprowadzono również na czterech kurhanach post-meroickich znajdujących się na wschodnim krańcu stanowiska El Ar 31. Prace te prowadziły Artur Buszek i Michał Kurzyk. Kurhany te przykryte ziemno-żwirowymi nasypami były wyrabowane w starożytności. Odkryto w nich pozostawione naczynia ceramiczne oraz biżuterię.

Nasze wydawnictwa

admin — Tue, 02 Feb 2010 14:54:26 +0000

ARCHEOSTRADA. Studia i materiały z badań wykopaliskowych na autostradzie A2 – odcinek wielkopolski. TOM II pt:
Poznań-Nowe Miasto. Źródła archeologiczne do studiów nad pradziejami i wczesnym średniowieczem dorzecza środkowej Warty
pod redakcją H. Machajewskiego i Ryszarda Pietrzaka

W ramach ratowniczych prac archeologicznych wyprzedzających budowę autostrady A2 na odcinku południowej obwodnicy Poznania zespół badaczy z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu oraz Poznańskiego Towarzystwa Prehistorycznego, działający w ramach Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przeprowadził badania na skupieniem czterech stanowisk odkrytych w Poznaniu ? Nowym Mieście (dawniej w obrębie nieistniejącej już wsi Spławie). Działalność archeologów finansowała Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad, a następnie przez Generalna Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Prace terenowe prowadzono w latach 1998-1999 na czterech stanowiskach bezpośrednio zagrożonych budową autostrady.
Tom ten stanowi druga część serii prezentującej wyniki ratowniczych badań wykopaliskowych na wielkopolskim odcinku autostrady A2.

______________________________________________________________________________________________________________

ARCHEOSTRADA.Studia i materiały z badań wykopaliskowych na autostradzie A2 – odcinek wielkopolski.TOM I pt:
Żerniki, gm. Kórnik, stan. 25. Osadnictwo pradziejowe, wieś średniowieczna i folwark nowożytny

W 1997 roku w Wielkopolsce ruszył program archeologicznych badań ratowniczych na trasie planowanej autostrady A2. Prace te finansowane były przez Agencję Budowy i Eksploatacji Autostrad, a następnie przez Generalna Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Głównym wykonawcą badań została Fundacja Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, która razem z czołowymi instytucjami archeologicznymi Poznania: Instytutem Prahistorii UANM, Instytutem Archeologii i Etnologii PAN Oddział w Poznaniu, Muzeum Archeologicznym w Poznaniu oraz Ośrodkiem Naukowo-Konserwatorskim PKZ w Poznaniu powołała Centrum Badań Archeologicznych koordynujące całość prac. Duża część wysiłku badawczego przejęła na siebie Ekspedycja Archeostrada utworzona wspólnie przez Muzeum Archeologiczne w Poznaniu oraz Poznańskie Towarzystwo Prehistoryczne. Od 2004 roku Fundacja Patrimonium włączyła się w ratownicze badania archeologiczne na trasach autostrad i jest kontynuatorem Ekspedycji Archeostrada.

Tom ten stanowi początek serii prezentującej wyniki ratowniczych badań wykopaliskowych na wielkopolskim odcinku autostrady A2.